Matura z fizyki

Matura z fizyki: Termodynamika i ciepło

Temperatura, ciepło właściwe, bilans cieplny, przemiany fazowe, I i II zasada termodynamiki, sprawność silników cieplnych.

Jak termodynamika i ciepło pojawia się na maturze?

Termodynamika jest jednym z najczęściej sprawdzanych działów. W zakresie podstawowym dominują zadania z bilansu cieplnego i ciepła właściwego. Na rozszerzonym dochodzą zasady termodynamiki, sprawność silników oraz analiza wykresów przemian. Często łączy się je z gazami doskonałymi.

Poziom: rozszerzony.

Typowe zadania maturalne

  • Obliczenie ciepła potrzebnego do ogrzania substancji o określoną temperaturę.
  • Wyznaczenie temperatury końcowej mieszaniny z bilansu cieplnego.
  • Obliczenie ciepła potrzebnego do stopienia lodu i ogrzania wody (etapy).
  • Wyznaczenie sprawności silnika cieplnego lub maksymalnej sprawności Carnota.

Strategia na egzaminie

  1. 1Zamieniaj temperaturę na kelwiny, gdy korzystasz ze wzorów na sprawność Carnota.
  2. 2W zadaniach z przemianami fazowymi rozbij proces na osobne etapy i policz ciepło dla każdego.
  3. 3W bilansie cieplnym ustaw równanie Q oddane = Q pobrane i rozwiąż względem szukanej wielkości.
  4. 4Sprawdzaj jednostki ciepła właściwego i upewnij się, że masa jest w kilogramach.

Do zapamiętania

Najważniejsze wzory

1

Ciepło ogrzewania

$$Q=mc\Delta T$$

Ciepło potrzebne do zmiany temperatury ciała.

2

Bilans cieplny

$$Q_{oddane}=Q_{pobrane}$$

Zasada zachowania energii dla wymiany ciepła.

3

Ciepło topnienia

$$Q=mL_t$$

Ciepło potrzebne do stopienia ciała w stałej temperaturze.

4

Ciepło parowania

$$Q=mL_p$$

Ciepło potrzebne do odparowania cieczy.

5

I zasada termodynamiki

$$\Delta U=Q+W$$

Zmiana energii wewnętrznej równa sumie ciepła i pracy.

6

Skala Kelvina

$$T=t+273{,}15$$

Przeliczenie temperatury z Celsjusza na Kelviny.

7

Sprawność silnika

$$\eta=1-\frac{Q_o}{Q_p}$$

Stosunek pracy do ciepła pobranego.

8

Sprawność Carnota

$$\eta_{max}=1-\frac{T_{ch}}{T_g}$$

Maksymalna sprawność silnika cieplnego.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy temperaturę trzeba przeliczać na kelwiny?+
Zawsze przy wzorach na sprawność Carnota i w zadaniach z gazami. W bilansie cieplnym można liczyć różnice w stopniach Celsjusza, bo różnica temperatur jest taka sama.
Jak rozwiązać zadanie z lodem i ciepłą wodą?+
Rozbij na etapy: ogrzanie lodu do 0 stopni, stopienie lodu, ogrzanie powstałej wody. Następnie ułóż bilans z ciepłem oddanym przez ciepłą wodę.
Jaki błąd najczęściej popełniają maturzyści?+
Pomijają etap przemiany fazowej (ciepło topnienia lub parowania) i liczą tylko zmianę temperatury, co daje błędny wynik.

Chcesz przerobić ten dział do końca?

W kursie dział „Termodynamika” ma lekcję wideo, cztery poziomy materiałów PDF (od teorii po arkusze CKE) i quiz. Możesz kupić sam ten dział za 177 zł albo cały kurs.