Matura z fizyki

Matura z fizyki: Optyka geometryczna

Prawo odbicia i załamania, prawo Snella, współczynnik załamania, całkowite wewnętrzne odbicie, soczewki i zwierciadła, równanie soczewki, powiększenie, konstrukcje obrazów.

Jak optyka geometryczna pojawia się na maturze?

Optyka geometryczna pojawia się na obu poziomach matury. Zadania obejmują obliczenia z prawa Snella, równania soczewki oraz analizę charakteru obrazu. Często trzeba wykonać konstrukcję graficzną obrazu lub policzyć kąt graniczny. Kluczowa jest konwencja znaków: ogniskowa rozpraszająca i obraz pozorny mają wartości ujemne.

Poziom: rozszerzony.

Typowe zadania maturalne

  • Obliczanie kąta załamania z prawa Snella.
  • Wyznaczanie położenia i powiększenia obrazu z równania soczewki.
  • Obliczanie kąta granicznego całkowitego wewnętrznego odbicia.
  • Konstrukcja graficzna obrazu w soczewce skupiającej.

Strategia na egzaminie

  1. 1Pamiętaj o konwencji znaków: f < 0 dla soczewki rozpraszającej, y < 0 dla obrazu pozornego.
  2. 2W zadaniach z soczewką najpierw wyznacz 1/y z równania, a potem odwróć, by uzyskać y.
  3. 3Przy prawie Snella mierz kąty od normalnej i ustal, który ośrodek jest gęstszy optycznie.

Do zapamiętania

Najważniejsze wzory

1

Prawo Snella

$$n_1 \sin\alpha = n_2 \sin\beta$$

Zależność kątów padania i załamania.

2

Współczynnik załamania

$$n = \frac{c}{v}$$

Stosunek prędkości światła w próżni do prędkości w ośrodku.

3

Kąt graniczny

$$\sin\alpha_{gr} = \frac{n_2}{n_1}$$

Warunek całkowitego wewnętrznego odbicia.

4

Równanie soczewki

$$\frac{1}{f} = \frac{1}{x} + \frac{1}{y}$$

Związek ogniskowej oraz odległości przedmiotu i obrazu.

5

Zdolność skupiająca

$$Z = \frac{1}{f}$$

Odwrotność ogniskowej, mierzona w dioptriach.

6

Powiększenie

$$p = \frac{y}{x} = \frac{h_{obr}}{h_{prz}}$$

Stosunek odległości obrazu i przedmiotu.

7

Ogniskowa zwierciadła

$$f = \frac{R}{2}$$

Ogniskowa zwierciadła sferycznego jako połowa promienia.

8

Prawo odbicia

$$\alpha = \alpha'$$

Kąt padania równy kątowi odbicia.

Najczęściej zadawane pytania

Jak rozpoznać charakter obrazu w soczewce?+
Porównaj odległość przedmiotu z ogniskową. Dalej niż 2f daje obraz pomniejszony, między f a 2f powiększony rzeczywisty, a bliżej niż f powiększony pozorny.
Jak stosować konwencję znaków na maturze?+
Ogniskowa soczewki skupiającej jest dodatnia, rozpraszającej ujemna. Obraz rzeczywisty ma y dodatnie, pozorny ujemne. Ujemne powiększenie oznacza obraz odwrócony.
Jak obliczyć ogniskową z dwóch pomiarów?+
Podstaw znane x i y do równania soczewki 1/f = 1/x + 1/y i wylicz f. Pamiętaj o znakach odległości obrazu.
Jak liczyć prędkość światła w ośrodku?+
Z definicji współczynnika załamania v = c/n. Dla szkła o n = 1,5 prędkość światła to dwie trzecie prędkości w próżni.

Chcesz przerobić ten dział do końca?

W kursie dział „Fale elektromagnetyczne i optyka” ma lekcję wideo, cztery poziomy materiałów PDF (od teorii po arkusze CKE) i quiz. Możesz kupić sam ten dział za 177 zł albo cały kurs.